SAÇLARIMIZ NEDEN BEYAZLAR?

Saç beyazlaması, genellikle geri döndürülemez olduğuna inanılan ve psikolojik stresle bağlantılı olan yaşlanmanın bir belirtisidir. Saç beyazlamasının başlama zamanı, genetik ve diğer biyodavranışsal faktörlere bağlı olarak bireyler arasında ve bireysel saç kökleri arasında değişir.

Saçımızda, kaşımızda, cildimizde ve gözümüzde melanin pigmenti bulunur. Saç kökleri saç büyümesinden sorumludur ve melanosit kök hücreleri adı verilen hücreler içerirler. Bu hücreler saça kökte rengini veren melanositleri (melanin pigmenti üreten pigment hücreleri) üretir. Bu kök hücreler yaşlanma veya diğer faktörler nedeniyle azaldığında daha az melanosit üretilir ve bu da daha az melanin üretimine yol açar böylece saçın renginin açılarak beyazlamasına neden olur.

Vücudun stres ve birçok nedene bağlı olarak kendi hidrojen peroksiti biriktirmesi saç pigmentini etkileyebilir ve melanin üretiminin azalmasına neden olabilir. Çünkü, insan saçında hidrojen peroksit birikiminin yaşla birlikte arttığı ölçülmüştür. Bu birikim, saçı renklendiren enzimin (tyrosinaz) kritik bir amino asidini okside ederek renk üretimini engelleyebilir. Ayrıca saç foliküllerinde antioksidan enzim (katalaz vb.) ekspresyonu düşürüp oksidatif strese yol açmaktadır. doi10.1096/fj.08-125435

İnsan saçından izole melanosomlarda yapılan deneylerde hidrojen peroksit melanin pigmentini oksitleyip “açma/solma” etkisi yaratıyor. Bu reaksiyon, saç renginin oksidatif olarak bozulabileceğini gösteriyor. https://doi.org/10.1016/j.freeradbiomed.2017.03.014

Başka bir çalışmada da hidrojen peroksitin direkt olarak saç rengini üreten hücrelere (melanositlere) oksidatif stres yoluyla zarar verebileceği gösterilmiştir.

Melanosit kök hücreleri, saç folikülü çıkıntısı adı verilen ve saç folikülü kök hücrelerinin bulunduğu bölgede bulunur. Büyüme evresi sırasında, melanosit kök hücrelerinin yavruları, saç folikülü kök hücrelerinin genişleyen yavrularıyla birlikte köke doğru hareket eder ve pigmentli saç büyümesine neden olur. Melanosit kök hücrelerinin hepsi yaşlanma ve stres nedeniyle kaybolduğunda, melanositler kök hücre havuzlarından beslenmez ve bu da beyaz saçların büyümesine yol açar. Pigment hücreleri kökte kalırsa ve daha az aktifse, aynı saçın beyazdan siyaha dönmesi mümkündür.

                 Saç beyazlaması genellikle yaşa bağlı ilerleyici ve geri dönüşü olmayan bir süreç olarak kabul edilse de, , ilaç ve mineral eksikliğine bağlı saç depigmentasyonu veya repigmentasyonu vakaları bildirilmiştir.   İnsanlarda psikolojik stres, telomer uzunluğu ile ölçülen biyolojik yaşlanmayı hızlandırır.  Farelerde, psikolojik stres ve stres aracısı norepinefrin, akut olarak depigmentasyona neden olur . Bu nedenledir ki bir çok insanda saç beyazlaması yaştan bağımsız olarak çocuk yaşta da görülebilmektedir.

Son çalışmalar, melanosit kök hücrelerinin çoğunun, kendini yenileme ve melanojenik melanosit üretimi için benzersiz ve beklenmedik bir mekanizmaya sahip olduğunu göstermiştir. 

Saç telleri büyük ölçüde keratin proteininden oluşur. Hidrojen peroksit:

• Keratin bağlarını okside edebilir
• Saç telinin elastikiyetini azaltabilir
• Kırılganlığı artırabilir

Hidrojen peroksit bir reaktif oksijen türüdür (ROS). Fazla biriktiğinde:

• Hücre DNA’sına zarar verebilir
• Protein yapısını bozabilir
• Saç köklerinde inflamasyona katkıda bulunabilir

Saç beyazlamasına neden olan bazı faktörler

-Genetik (Aileden gelen melaninin az olması)

-Stres

-Radyasyon

-DNA hasarı

-Sigara

-Saça uygulanan işlemler

-Vitamin, mineral eksikliği

-Toksitite

-Otoimmün hastalıklar

-Hormonal Değişiklikler

-Yetersiz ve kötü beslenme yer almaktadır.